تقریباً همه ما تجربه کردهایم که برای چند دقیقه سراغ گوشی میرویم و وقتی دوباره به ساعت نگاه میکنیم، زمان بیشتری از آنچه تصور میکردیم گذشته است. هنگام مطالعه این اتفاق میتواند باعث شود یک جلسه نسبتاً کوتاه، چند بار قطع شود و بازگشت به تمرکز سختتر شود.
راهحل لزوماً کنار گذاشتن کامل تلفن همراه نیست. برای بسیاری از دانشآموزان و دانشجویان، گوشی خودش ابزار دسترسی به فایلهای درسی، کلاسها، پیامهای آموزشی و حتی تایمر مطالعه است. مسئله اصلی این است که استفاده از آن را هنگام درس خواندن هدفمندتر کنیم.
در ادامه چند روش ساده و عملی را بررسی میکنیم.
۱. قبل از شروع مطالعه مشخص کنید قرار است چه کاری انجام دهید
یکی از دلایل حواسپرتی این است که بدون هدف مشخص پشت میز مینشینیم.
مثلاً «امشب زیست بخوانم» هدف خیلی دقیقی نیست. بهتر است آن را به کاری مشخص تبدیل کنیم:
- مطالعه صفحات ۳۰ تا ۴۵
- حل ۲۰ تست
- مرور یک فصل
- ۴۵ دقیقه تمرین ریاضی
وقتی نقطه شروع و پایان مشخص باشد، احتمال اینکه وسط کار سراغ فعالیتهای دیگر برویم کمتر میشود.
برای همین برنامهریزی درسی بهتر است به جای هدفهای بزرگ، از فعالیتهای کوچک و قابلاندازهگیری تشکیل شود.
۲. گوشی را از محدوده دست خارج کنید
قرار دادن گوشی کنار کتاب، حتی در حالت بیصدا، ممکن است توجه ما را به خودش جلب کند.
یک راه ساده این است که در طول جلسه مطالعه گوشی را کمی دورتر قرار دهیم؛ مثلاً روی قفسه یا سمت دیگر اتاق.
اگر برای تایمر یا ابزار آموزشی به موبایل نیاز دارید، میتوانید قبل از شروع جلسه ابزار موردنظر را باز کنید و بعد اعلانهای غیرضروری را ببندید.
هدف این نیست که گوشی را به دشمن تبدیل کنیم؛ فقط باید اصطکاک کوچکی بین «درس خواندن» و «باز کردن بیاختیار شبکههای اجتماعی» ایجاد شود.
۳. زمان مطالعه را به بازههای مشخص تقسیم کنید
وقتی به خودمان میگوییم «دو ساعت بدون توقف درس میخوانم»، ممکن است شروع کار سختتر شود.
بازههای کوتاهتر معمولاً قابل مدیریتتر هستند.
برای نمونه:
- ۲۵ یا ۳۰ دقیقه مطالعه
- چند دقیقه استراحت
- شروع بازه بعدی
تکنیک پومودورو یکی از روشهایی است که بر همین ایده بنا شده است، اما لازم نیست حتماً از زمانبندی ثابت استفاده کنید. بعضی افراد با بازههای ۴۵ یا ۵۰ دقیقهای تمرکز بهتری دارند.
مهم این است که جلسه مطالعه نقطه پایان مشخصی داشته باشد.
۴. زمان واقعی مطالعه را ثبت کنید
گاهی احساس میکنیم چند ساعت درس خواندهایم، اما بخش زیادی از آن زمان بین پیامها، استراحتهای طولانی و حواسپرتی گذشته است.
ثبت زمان واقعی جلسات مطالعه کمک میکند تفاوت بین «زمانی که پشت میز بودهایم» و «زمانی که واقعاً مطالعه کردهایم» را بهتر ببینیم.
برای مثال میتوانید بعد از هر جلسه زمان آن را ثبت کنید و در پایان هفته بررسی کنید در چه روزها و چه ساعتهایی تمرکز بهتری داشتهاید.
ابزارهایی مثل مطالعهیار برای همین کار طراحی شدهاند؛ یعنی برنامهریزی، ثبت زمان مطالعه و مشاهده روند فعالیت در یک محیط در دسترس باشد.
۵. اعلانهای غیرضروری را محدود کنید
لازم نیست همه اعلانها را برای همیشه خاموش کنید.
اما هنگام مطالعه میتوانید اعلان برنامههایی را که معمولاً باعث حواسپرتی میشوند موقتاً غیرفعال کنید.
برای مثال:
- شبکههای اجتماعی
- کانالهای خبری
- بازیها
- فروشگاهها
- گروههای غیرضروری
در مقابل، اگر منتظر پیام مهم خانوادگی یا آموزشی هستید، میتوانید فقط همان موارد را فعال نگه دارید.
این روش واقعبینانهتر از خاموش کردن کامل گوشی است.
۶. زمان مشخصی برای بررسی پیامها داشته باشید
اگر مدام نگران این هستید که پیامی را از دست بدهید، میتوانید برای خودتان قانون سادهای تعریف کنید.
مثلاً:
«بعد از هر دو جلسه مطالعه، پنج دقیقه پیامها را بررسی میکنم.»
این کار باعث میشود ذهن بداند زمان مشخصی برای چک کردن گوشی وجود دارد و لازم نیست وسط هر جلسه به سراغ آن برود.
نکته مهم این است که زمان استراحت هم محدود بماند؛ چون گاهی پنج دقیقه استفاده از گوشی خیلی راحت به بیست دقیقه تبدیل میشود.
۷. پیشرفت را بهصورت هفتگی بررسی کنید
تمرکز چیزی نیست که در یک روز ناگهان کامل شود.
بهتر است به جای قضاوت درباره یک جلسه، عملکرد یک هفته را ببینید.
مثلاً بررسی کنید:
- چند جلسه مطالعه ثبت کردهاید؟
- میانگین طول جلسات چقدر بوده؟
- کدام ساعات روز تمرکز بهتری داشتید؟
- در چه روزهایی استفاده از موبایل بیشتر مزاحم شما شده؟
- آیا تعداد وقفهها کمتر شده است؟
در ثبت زمان مطالعه با مطالعهیار میتوان جلسات مطالعه را ثبت کرد و روند مطالعه را راحتتر دنبال کرد.
با چند هفته داده، تصمیمگیری درباره برنامه آینده هم منطقیتر میشود.
آیا برای تمرکز باید گوشی را کاملاً کنار بگذاریم؟
نه لزوماً.
برای بعضی افراد قرار دادن گوشی در اتاق دیگر بهترین روش است، اما بعضی دانشآموزان از گوشی برای فایلهای آموزشی، تایمر، موسیقی بیکلام یا ابزارهای برنامهریزی استفاده میکنند.
بنابراین روش مناسب برای هر فرد میتواند متفاوت باشد.
هدف اصلی این است که هنگام یک جلسه مشخص، انتخاب کنیم گوشی چه نقشی دارد و اجازه ندهیم بدون تصمیم آگاهانه بین برنامهها جابهجا شویم.
جمعبندی
کاهش حواسپرتی هنگام مطالعه بیشتر از آنکه به اراده فوقالعاده نیاز داشته باشد، به طراحی محیط و عادتهای ساده وابسته است.
مشخص کردن هدف جلسه، دور کردن گوشی، استفاده از بازههای زمانی، مدیریت اعلانها و ثبت زمان واقعی مطالعه میتواند به ایجاد یک روال منظمتر کمک کند.
لازم نیست همه این روشها را از روز اول اجرا کنید. حتی انتخاب یک یا دو مورد و ادامه دادن آنها برای چند هفته میتواند تصویر واضحتری از عادت مطالعه شما ایجاد کند.
اگر دوست دارید زمان مطالعه، برنامه روزانه و روند پیشرفت خود را در یک محیط دنبال کنید، میتوانید از مطالعهیار برای ثبت و پیگیری جلسات مطالعه استفاده کنید.
